Маҷаллаи Маърифати омӯзгор

 

 

 

 

 

 

 

      Дар шароити мактабҳои камнуфус имконият пайдо гардид, ки омӯзгорон дар дарсҳо хонандагони ду ва се синфро муттаҳид намуда, раванди таълимро пеш баранд. Дар чунин дарсҳо кӯдакон новобаста аз якдигар ба фаъолияти мустақилона машғул буда, фаъолияти муштараки хонандагони синну соли гуногун бо роҳҳои ҳамкорӣ дар амалӣ гардонидани иқтидори донишҳои азхудкарда ҷараён мегирад. Дар робита бо ҷустуҷӯи ҳалли мушкилот ва дуруст ба роҳ мондани кор дар гурӯҳҳои синну соли гуногун ҳамаи душвориҳо метавонанд нопадид шаванд.
    Масъалаи афзалиятҳои синну соли гуногуни коллективи хонандагон дар ин намуди муассисаҳои таълимӣ аксар вақт баррасӣ мешаванд. Мутаассифона, танҳо дар робита ба ин мавзуъ дар бораи тарбияи кӯдакон сухан меравад ва на дар бораи таҳсилоти онҳо. Паҳлуҳои фаъолияти эҷодии хонандагон ба қайд гирифта намешаванд, зеро барои имконияти амалӣ гардонидани талаботи барномаҳои зарурӣ шароит фароҳам оварда нашудаанд. Бо вуҷуди ин, кӯдакон бо матонати хеле хуб (барои таълими низоми таҳсилоти ҳатмӣ) таҳсилашонро идома медиҳанд. 
    Он тасаввуроте, ки баъди солҳои зиёд пас аз хатми мактаб дар хотири хонандагон боқӣ мемонад, ин баргузории машғулиятҳо ва чорабиниҳои беруназсинфию беруназмактабист, ки ҳамчун ҷойгоҳи муҳимтарини таҳсил ба хотир оварда мешавад. Шояд онҳо эҳсоси озодии интихоби худро донанд, ки дарсҳо ба онҳо ниёз надоранд, балки дарсҳо барои онҳо лозим ҳастанд. Ҳамаи инро метавонем мо ба корҳои умумифаъолиятӣ дохил намоем, ки он аз саҳми ҳар як хонанда вобастагӣ дорад. Хонандагони гурӯҳҳои синну соли гуногун табиатан ташаккул меёбанд, яъне роҳашонро барои муошират бо ҷаҳони беруна, ки шарикони нав онҳоро интизоранд, мекушоянд. 
    Навобаста ба вазъи ислоҳоти гуногуни соҳаи маориф барои аксари омӯзгорон, хонандагон ва волидони мактаби камнуфус дониш ҳамчун маълумоте ба ҳисоб меравад, ки дар шуури кӯдакон ҷамъ шуда, муддати дароз нигоҳ дошта мешавад, зеро мутаносибан омӯзиш раванди андӯхтани дониш аст. Дониш танҳо дар натиҷаи омӯхтан, баҳсу муҳокима ба даст меояд ва инкишоф меёбад. Ин эътиқод дар ҷомеа ба ҳадде қавист, ки бисёриҳо муоширатро бо хурдсолон вазъияте медонанд, ки вақту заҳмат ва дониши бузургсолонро талаб мекунад. Яъне онҳо он вақтеро, ки барои худ сарф мекунанд ва дониши нав ба даст меоранд, маҷбуранд барои худсолон бахшанд. 
    Ҳамеша бояд корро аз худ оғоз кард, зеро дар раванди кор ҳамаи мушкилот омӯхта мешаванд ва барои ҳалли онҳо чораҳои амалӣ андешида мешаванд. Тафовути фаъолияти таълимии шогирдон, ки омӯзгорро ба мушкилот рӯ ба рӯ менамояд, наметавонад бартариҳои таҳсилро дар гурӯҳои синну соли гуногун ба кӯдакон нишон диҳад. Омӯзгор бояд дарк кунад, ки на ҳамаи хонандагон дар як сатҳ донишро азхуд менамоянд. Бинобар ин, шогирдони худро ҳамон тавре ки ҳастанд, қабул кунад. 
    Аммо ба омӯзгор на танҳо тарзу усулҳои коре лозим аст, ки он аз сатҳи гуногун будани фаъолияти хонандагон вобастагӣ дошта бошад, балки вай дарк намояд, ки дар гурӯҳҳои синну соли гуногун ӯ шогирдонашро таълим медиҳад.  
    Фаъолияти хонандагони синну соли гуногун барои фаъолияти эҷодии омӯзгор майдони васеъ фароҳам меорад. Аввалан, вай бояд тамоми маводи барномаи таълимии фаннҳои омӯзиширо хуб донад. Дуюм, нақшаи таълимиро дуруст тартиб дода тавонад, то ки хонандагони ҳар як синф аз барномаи таълимии синфи худ ақиб намонанд. Масалан, хонандагони синфи шашум бояд барномаи таълимии синфи худро пурра аз худ намояд ва хонандагони синфи панҷум аз супоришҳои хеле душвор дилгир намешаванд. Тайёр кардани чунин супоришҳо ба омӯзгор рӯҳбаландии бузурги касбӣ мебахшад.
    Омӯзгори мактаби камнуфус бояд як қатор қобилиятҳо ва малакаҳои мушаххас дошта бошад. Ӯ бояд: 
    • Хусусиятҳои асосии психологии синну сол (фаъолияти пешбаранда, хусусиятҳои дарки ҷаҳон); фарҳанги муколама, психологияи муошират, хусусиятҳои тарҳрезӣ дар фаъолияти таълимӣ; 
    • Роҳҳои омӯзиши дастҷамъона; усулҳои машғулиятҳои таълимии дастҷамъонаро донад. 
    Қобили зикр аст, ки ҳар як усул бояд ба вазифаи муайян мувофиқат кунад: • барои омӯзиши матнҳои мураккаб - методологияи Ривин; 
    • барои навиштани иншо, реферат, омӯзиши масъалаҳое, ки дар китобҳои дарсӣ ба қадри кофӣ инъикос наёфтаанд - усули баръакси Ривин; 
    • барои таълими ибтидоӣ дар ҳалли вазифаҳои стандартӣ ва маъмулӣ усули иваз кардани супоришот мувофиқ аст; 
    • барои такрор, мустаҳкам намудани маводи таълимӣ ва омода намудани хонанда усулҳои санҷиши ҳамдигарӣ, супоришҳои инфиродӣ истифода мешаванд; 
    • барои таъмини дарки порчаҳои хурд ва мураккаби матн (теоремаҳо, таърифҳо, қоидаҳо ва ғайра) шумо метавонед аз усулҳои кортҳои такмилдиҳанда истифода баред.
    Омӯзгори мактаби камнуфус бояд кадом корҳоро ба инобат гирад? 
    • даст кашидан аз кори рӯ ба рӯ; дар раванди таълим шаклу усулҳои гуногуни ҳамкории ҷуфтӣ ва гурӯҳии хонандагонро ташкил намояд; 
    • ташкили фаъолияти таълимии хонандагон; истифода бурдани усулҳои ҳамкории байни синну соли гуногун; 
    • барои мактаббачагон дар раванди худомӯзӣ ва таълими якдигар шароит фароҳам оварад; 
    • фароҳам овардани фазои мусоид барои рушди фаъолияти зеҳнии хонандагон; 
    • дар доираи гурӯҳи таълимӣ дар баробари хонандагон амал кардан; ба хонандагон мустақилона кор кардан дар ҷуфтҳо, гурӯҳҳо ва аз як шакл ба шакли дигар гузаштанро ёд дихад; 
    • ташкили кори инфиродӣ; ҳамаи корҳоро бояд як ҳафта пеш ба нақша гиранд; 
    • имконият, қобилият ва хусусиятҳои ҳар як кӯдакро ба инобат гирад; бо роҳи инфиродӣ азхудкунии маводи таълимиро интихоб кунад, пай дар пай омӯхтани мавзуъҳоро ба нақша гирад. 
    Аз ин рӯ, барои омӯзгори мактаби муосири камнуфус зарур аст, ки баҳри пешбурди фаъолияти касбии хеш салоҳияти касбии худро бо роҳҳои талаботи муосир рушд диҳад, то барои пешбурди фаъолияти педагогии ӯ мусоидат намояд ва барои рафъи мушкилоти таълим кумак расонида тавонад.
    Тағйироте, ки дар низоми таҳсилоти муосир ба вуқуъ меояд, баланд бардоштани  тахассуси касбӣ ва салоҳияти касбии омӯзгорро зарур мешуморад. Ҳадафи асосии таҳсилоти муосир аз мутобиқ будани шахсият ба талаботи мубрам ва пешбинишудаи ҷомеа ва давлат, ҳаматарафа тайёр намудани рушди шахсияти шаҳрванди кишвари худ, қобилияти мутобиқшавии иҷтимоӣ дар ҷомеа, оғози фаъолияти меҳнатӣ, худтакмилдиҳӣ ва худшиносӣ иборат аст, ки ба эҳтиёҷоти воқеӣ ва ояндабинии инфиродӣ, ҷамъияти шаҳрвандии шаҳрванди кишвар, оғози фаъолияти меҳнатӣ муҳим дониста мешавад. Омӯзгор озодандешона  натиҷаҳои фаъолияти худро  пешгуӣ мекунад ва раванди моделсозии таълим омӯзгорро барои ба мақсад расидан ва ноил шудан ба дастовардҳо кафолат медиҳад. 
    Шароите, ки дар он омӯзгор зарурати баланд бардоштани сатҳи сифати маҳорати касбии худро мустақилона дарк мекунад, ташкил кардан зарур аст. Таҳлили таҷрибаи худи омӯзгор худташаккулдиҳии касбии ӯро фаъол мегардонад ва дар натиҷа фаъолияти малакаҳои таҳқиқии ӯ рушд меёбанд, ки баъд аз он дар фаъолияти педагогӣ ҳамгиро мегарданд.  Омӯзгор бояд ба раванди идоракунии пешрафти мактаб ҷалб гардад, то ба рушди касбияти ӯ мусоидат намояд.
    Рушди салоҳияти касбӣ як раванди ҷараёни инкишофи азхудкунӣ ва навкунии таҷрибаи касбӣ мебошад, ки ба асоси рушди сифатҳои инфиродии касбӣ, ҷамъ шудани таҷрибаи касбӣ ва эҳтимолияти рушди 
доимӣ ва худтакмилдиҳӣ замина мегузорад.
    Барои амалӣ намудани доираи салоҳиятҳо омӯзгорро зарур аст, ки дониш ва малакаю маҳоратҳои касбии худро нисбат ба фаъолияташ муайян намуда, арзишҳои касбии омӯзгорро, ки ростқавлӣ, суботкорӣ, ҷасорат, саъю кӯшиш, ғамхорӣ, таҳаммулпазирӣ, беғаразӣ, одамдӯстӣ, адолат, тағйирпазирӣ ва амсоли инҳо мебошад, ҳамеша пос дорад ва аз рӯйи он амал намояд.
    Аз ин рӯ, барои омӯзгор зарур аст, ки барои баланд бардоштани сатҳи дониш ва маҳорати касбии худ ба мутолиа ва таҳлил, аз назари интиқодӣ арзёбӣ намудани як қатор адабиёти соҳаи маориф ва таҳқиқӣ машғул шавад, ба таври мунтазам ба таҳқиқ ва омӯзиши адабиёт таваҷҷуҳ зоҳир намуда, иттилооти худро пурра намояд, натиҷаи таҳқиқ ва андешаҳои пешрафтаро оид ба раванди беҳдошти сифати таҳсилот тавассути нашрияҳои касбӣ мунташир намояд.

 

  • Дида шуд: 50

ТАВАҶҶУҲ

<h2 style="text-align:center">Обуна-2022</h2> <h2 style="text-align:center">Хонандагони азиз!</h2> <p><em><strong><span style="font-size:16px">Шумо чиро донистан мехоҳед:<br /> Истифодаи беҳтарин роҳу усули таълиму тадрис? <br /> Ташкили дарс бо роҳҳои инноватсионӣ?<br /> Такмили маҳорати касбӣ?<br /> Маводи хуби методӣ?...</span></strong></em></p>

ТАҚВИМ



ДшСшЧшПшҶмШбЯш

Назарпурсӣ

Нигоҳи шумо:

-Маҷалла хуб, сомона хубтар;
-Барои ман фарқ надорад;
-Пурмуҳтавост, вале боз ҳам такмил мехоҳад;
-Бисёр хуб!
Маҷаллаи "Маърифати омӯзгор"-и
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Суроға:
734024,ш.Душанбе,
кӯчаи Айнӣ-126
Телефон:
(+992 37) 225-82-39
Email:
m.omuzgor@mail.ru
Коркард: Barnomasoz.tj